Je wilt rustig en zelfverzekerd overkomen, dus bereid je goed voor. Zorg dat je de vacaturetekst bijna uit je hoofd kent. Probeer ook wat meer te lezen over het bedrijf waar je solliciteert. Neem ook de website van het bedrijf even door. Zelfs kun je googlen op de naam van het bedrijf en van je gesprekspartner. Misschien ken je mensen die het bedrijf al kennen en die je inside informatie kunnen geven. Schrijf vooraf op wat je in het sollicitatiegesprek zelf wilt vragen; het is belangrijk dat je een paar vragen stelt in het gesprek.

• Zie je al van te voren aankomen dat je zeker 5 minuten te laat aankomt, bel dan meteen op om je vertraging aan te kondigen. En maak naderhand nogmaals je excuses.
• Kun je onverhoopt helemaal niet komen of alleen met een gigantische vertraging, wees dan dapper en informeer je gesprekspartner daar telefonisch zo snel mogelijk over. En probeer een nieuwe afspraak te maken. De kans is groot dat je gesprekspartner daarmee instemt.
• Laat je helemaal niets van je horen, dan weet je zeker dat je nooit meer hoeft te verschijnen.
• Wat trek je aan bij een sollicitatiegesprek?
• Bewust of onbewust merkt je gesprekspartner altijd wat je aan hebt tijdens een sollicitatiegesprek.

Voor iedereen die solliciteert geldt, in elke functie:

• Je hebt schone, goed passende kleren aan, zonder gaten, vlekken of slijtplekken.
• Poets je schoenen.
• Neem op de dag van je gesprek 's morgens een douche, was je haren, poets je tanden en gebruik deodorant.
• Als vuistregel geldt dat je net iets netter gekleed bent dan je normaal op je werk zou dragen, en ook iets neutraler.

Natuurlijk kunnen wij niet algemeen zeggen wat je aan moet doen. Maar er gelden wel een paar vuistregels:

• Probeer er achter te komen wat je toekomstige collega's dagelijks aan hebben. Ga desnoods een paar dagen van te voren even langs om te 'spioneren' bij de voordeur. Zorg er voor dat je er in je sollicitatiegesprek een tikkeltje netter uitziet dan je toekomstige directe collega's dagelijks aan hebben, maar overdrijf het niet. Je kleren moeten ook bij je passen. Vaak is het bijvoorbeeld te zien aan je houding als je normaal nooit een pak draagt of pumps en nu ineens wel. Verder vinden veel mensen het onbewust niet prettig als je veel beter gekleed bent dan zij.
• Een geurtje kan geen kwaad, maar houd het subtiel: één pufje volstaat, ook al ruik je het zelf al niet meer.
• Petjes of andere hoofddeksels zijn bijna nooit een goed idee. Dat geldt ook voor jeans, tshirts, sneakers en werkschoenen. Heb je die mogelijkheid, draag dan geen zichtbare piercings en houd eventuele tatoeages bedekt.
• Laat niet te veel huid zien: geen diepe décolletés, geen naveltruitjes, spaghettibandjes, niet meer dan twee overhemdknoopjes open, geen korte rokjes of korte broeken. Uitzonderingen zijn natuurlijk denkbaar.
• Draag je uit geloofsovertuiging altijd bepaalde kleren (bijvoorbeeld een hoofddoekje), wees dan eerlijk en draag die ook tijdens je sollicitatiegesprek.
• Voor mensen die solliciteren op een functie waar je vaak klanten te woord zal staan, is het altijd verstandig om even naar de kapper te gaan op de dag van je gesprek.
• Leg je kleren de avond voor je gesprek alvast klaar. Dan hoef je daar 's morgens geen stress meer over te hebben.

Wat neem je mee naar je sollicitatiegesprek?

• Neem de tekst van de vacature waarop je gesolliciteerd hebt mee, de brief die je geschreven hebt en het cv dat je gestuurd hebt. Altijd slim om nog even na te lezen voordat je het gesprek ingaat. In een sollicitatiegesprek wordt vaak verwezen naar wat je hebt geschreven. Dan is het handig als je die papieren zelf ook voor je hebt liggen.
• De naam, het adres en het telefoonnummer van je gesprekspartner en een routebeschrijving.
• Notities van dingen die je te weten wilt komen en de belangrijkste vragen die je zelf wilt stellen.
• Papier om aantekeningen te maken tijdens het gesprek.
• Als je getuigschriften hebt, kun je die voor de zekerheid meenemen. Diploma's hoef je niet mee te nemen, tenzij daar specifiek om gevraagd wordt.
• Je agenda.
• Een pen en een reservepen voor als de andere het per ongeluk niet doet.
• Een ondoorzichtige map in A4-formaat (liefst van linnen of (kunst)leer) waar je papieren in kwijt kunt. Heb je zoiets niet in huis, leen er dan een of koop er een voor een paar euro bij bijvoorbeeld de HEMA, Bruna of V&D. Een aktetas of attachékoffertje kan natuurlijk ook.
• Een katoenen zakdoek of een pakje papieren zakdoekjes.
• Veel mensen zijn zenuwachtig voor een sollicitatiegesprek. Met een zakdoekje kun je eventueel je gezicht even deppen en je handen, net voordat je het gesprek ingaat. Een bezweet gezicht of vochtige handen bij de kennismaking kun je daarmee voorkomen, ook al heb je daar anders nooit last van.
• Een pepermuntje of kauwgumpje met muntsmaak. Baat het niet, het schaadt zeker niet. Er is nog nooit iemand afgewezen vanwege een frisse adem. Zorg wel dat je mond leeg is voor je gesprekspartner je ziet.

Leg alles wat je mee wilt nemen de dag vooraf klaar. Probeer de avond ervoor op tijd naar bed te gaan, geen knoflook te eten en geen of weinig alcohol en koffie te drinken.

Hoe je wilt overkomen in een sollicitatiegesprek
Je wilt jezelf van je goede kant laten zien. Je gesprekspartner wil graag een zo goed mogelijk beeld van je krijgen. Doe je best om de volgende indrukken achter te laten:

• Rustig en zelfverzekerd
• Vriendelijk en beleefd
• Open en eerlijk
• Geïnteresseerd
• Goed voorbereid

Veel mensen zijn zenuwachtig voor een sollicitatiegesprek. Daar is niets mis mee. Je gesprekspartner is het meestal wel gewend en probeert doorgaans om je op je gemak te stellen. Hoe professioneel recruiters ook zijn, altijd zal een rol spelen of zij je aardig vinden. Of het ook persoonlijk klikt, is niet te voorspellen. Maar probeer af en toe een klein grapje te maken. En vergeet zeker niet om te lachen om de grapjes van de ander.

Een sollicitatiegesprek is niet alleen bedoeld om ervoor te zorgen dat je wordt aangenomen. Je moet er ook achter komen of je daar wel wilt werken. Dat zien recruiters soms anders, vreemd genoeg. Stel je daarom in een eerste gesprek nooit te kritisch op, ook al weet je nog lang niet zeker of je daar wel wilt werken. Ongeïnteresseerd of kritisch doen of hard to get spelen is eigenlijk altijd af te raden. Zorg eerst maar dat je het eerste gesprek doorkomt.

Het verloop van een sollicitatiegesprek
Je ontmoet je gesprekspartner voor het eerst. Probeer even kort te glimlachen als je hem of haar ziet. Je krijgt een hand en je gesprekspartner noemt zijn of haar naam. Jij kijkt de ander even recht in de ogen aan en noemt ook je naam: voornaam en achternaam. Het is goed om je gesprekspartner tijdens het gesprek een paar keer recht aan te kijken. Zonder te gaan staren natuurlijk.
Het gesprek begint meestal met een praatje over koetjes en kalfjes. Jij hoeft je daar geen zorgen over te maken. Je gesprekspartner heeft altijd wel iets paraat. En als je gesprekspartner ter zake wil komen, merk je dat vanzelf wel.
Accepteer gerust het kopje thee of koffie dat je wordt aangeboden. Heb je geen dorst, ook niet erg, maar een glaasje water kan altijd prettig zijn om bij de hand te hebben.
Ga pas zitten als je een stoel wordt aangeboden. En probeer gedurende het gesprek een beetje te denken om je lichaamshouding. Rechtop zitten, of zelfs een beetje naar je gesprekspartner toe gebogen, is beter dan onderuitgezakt. Je wilt immers open, alert en geïnteresseerd overkomen.
Aantekeningen maken tijdens het gesprek is zeker goed, ook al lijkt het je eigenlijk niet nodig. Noteer alleen wat trefwoorden, bijvoorbeeld woorden die je opvallen als de ander aan het woord is. Gesprekspartners voelen zich gevleid als je aantekeningen maakt van wat zij zeggen: dat geeft je gesprekpartner het gevoel dat je het belangrijk vindt wat hij of zij zegt, en het maakt een geïnteresseerde indruk. Bovendien helpt het je in je lichaamshouding.

Tutoyeren of niet?
Of je u of jij zegt tegen je gesprekspartner is niet echt aan regels gebonden. Wel is er een paar vuistregels te geven. Blijf bij twijfel aan de veilige kant: zeg u, totdat de ander eventueel voorstelt om te tutoyeren. Let op hoe je gesprekspartner zich aan je voorstelt. Noemt hij of zij alleen de achternaam, dan weet je zeker dat je u moet zeggen. Dat geldt ook als je gesprekspartner u tegen jou zegt. Had je gesprekspartner qua leeftijd wel zo ongeveer je vader of moeder kunnen zijn, zeg dan altijd u, ook als hij of zij jou wel tutoyeert en/of zich met voor- en achternaam heeft voorgesteld. Schakel pas over op je en jij als je gesprekspartner dat voorstelt. Gedraagt je gesprekspartner zich een beetje stijfjes en formeel, houd het dan bij u, ongeacht jullie verschil in leeftijd. Mag je dan nooit met je en jij beginnen? Toch wel. Is je gesprekspartner maximaal 10 tot 15 jaar ouder, stelt hij of zij zich met zijn voor- en achternaam voor, word je zelf getutoyeerd en stelt hij of zij zich informeel of zelfs amicaal op, dan kun je het erop wagen. Voor de veiligheid kun je nog even vragen of je jij mag zeggen.

Onderwerpen die vaak aan bod komen in een sollicitatiegesprek
Hoe een sollicitatiegesprek verloopt staat niet vast. Maar de volgende onderwerpen komen vaak aan bod. Het is daarom verstandig om vooraf alvast nagedacht te hebben over je vragen en antwoorden:

• Je gesprekspartner vertelt iets over de organisatie waar je wilt gaan werken en iets over de functie. Dit is het juiste moment om een of twee vragen te stellen die je hebt voorbereid.
• Je gesprekspartner vraagt wat je aansprak in de vacature. Zorg dat je een overtuigend antwoord paraat hebt.
• Wat maakt jou in het bijzonder geschikt voor deze functie? Vaak zul je in algemeenheden antwoorden, bijvoorbeeld dat je veel overtuigingskracht hebt, of mensenkennis, of dat je creatief bent. Goede recruiters vragen je dan vaak om een situatie te beschrijven die de door jou genoemde eigenschap illustreren: wat was er aan de hand, wat moest je doen, wat heb je gedaan en wat was het resultaat. Zorg dat je hier op bent voorbereid en niet met een mond vol tanden komt te zitten als er naar wordt gevraagd. Bedenk een paar situaties die je hebt meegemaakt en waar je tevreden op terugkijkt.
• Vaak loopt een recruiter in het sollicitatiegesprek je cv met je door. Opvallende dingen worden besproken. Bijvoorbeeld als je er een tijd tussenuit bent geweest. Of wanneer je een onlogische stap hebt gezet, bijvoorbeeld een carriereswitch of een heel andere opleiding. Of wanneer je vaak van baan bent gewisseld.
• Een vraag waar je ook echt rekening mee moet houden is waarom je wilt stoppen met je huidige baan. Probeer op die vraag een positief antwoord te geven: natrappen wordt meestal niet gewaardeerd.
• Vaak word je gevraagd om een aantal goede en slechte eigenschappen van jezelf te noemen. Zorg dat je antwoorden evenwichtig zijn, ook over je slechte eigenschappen: het beste is als je slechte eigenschappen noemt die je ook positief zou kunnen uitleggen. Bijvoorbeeld perfectionistisch, een beetje een flapuit, of juist bedachtzaam. Let natuurlijk op eigenschappen die van belang zijn voor de functie.

Praten over je salaris in een sollicitatiegesprek
Je salaris komt meestal in een eerste sollicitatiegesprek niet uitgebreid aan de orde. Tenzij het salaris en de rest van je arbeidsvoorwaarden al helemaal vastliggen, want dan is het gewoon een mededeling. In alle andere gevallen komt het salaris vaak tegen het einde van het gesprek aan bod.

Recruiters vragen je vaak wat je wilt verdienen, of wat je in je huidige functie verdient. Stelt je gesprekspartner het onderwerp niet aan de orde, dan kun je er zelf over beginnen. Als je het belangrijk vindt, tenminste. Anders komt dat wel in een vervolggesprek aan bod. Meestal vraagt je gesprekspartner aan het einde van het gesprek of je nog vragen had. Dan is dat het juiste moment om erover te beginnen. Verwacht niet dat je in een eerste gesprek je hele pakket arbeidsvoorwaarden gaat uitonderhandelen.

Zorg dus dat je weet wat je huidige salaris is. Bruto per maand, per jaar of per uur. Als je het per jaar noemt, mag dat inclusief vakantiebijslag zijn. Zorg dat je belangrijke andere arbeidsvoorwaarden ook noemt. Bijvoorbeeld een goede bonusregeling, een dertiende maand, een riante pensioenregeling of een telefoon of auto van de zaak. Afronden mag, maar overdrijf het niet: rond af op honderdtallen bij een maandsalaris en op drie nullen bij een jaarsalaris. En ga er nooit over liegen, dat komt altijd uit.

Werkgevers vinden het in het algemeen redelijk als je zegt dat je er niet op achteruit wilt gaan. Sterker nog: als je wel bereid bent om er op achteruit te gaan, heb je iets uit te leggen. Als je nieuwe baan een logische stap verder is, is het normaal als je daar ook financieel beter op wilt worden. Je nieuwe werkgever zal dat best begrijpen. Of daar ook ruimte voor is, hangt helemaal af van de omstandigheden.

Het is natuurlijk handig als je weet wat je waard bent. Er zijn wel manieren om daar achter te komen. Zo kun je het aan bekenden vragen die ongeveer even oud zijn en ongeveer hetzelfde werk doen. Of je kijkt op een paar vacaturesites wat er ongeveer betaald wordt voor een vergelijkbare functie.

Ben je een starter op de arbeidsmarkt, dan is het moeilijker om je marktwaarde in te schatten. Je kunt in het begin van je loopbaan beter niet te hoge eisen stellen. Tenzij er echt om je gevochten wordt. Startsalarissen zijn vaak niet echt hoog. Maar als jij je eenmaal hebt bewezen, is er meestal wel ruimte voor een salarisverhoging.

Help, het sollicitatiegesprek loopt helemaal in de soep
Merk je halverwege dat het gesprek helemaal uit de hand loopt, wees dan niet bang om dat te benoemen. Mensen klappen soms bijvoorbeeld helemaal dicht. Of ze gaan enorm zitten ratelen. Of je krijgt bijna ruzie met je gesprekspartner of je moet enorm in de verdediging schieten. Allemaal dingen waar je eigenlijk niet aan wilt denken. Het komt gelukkig niet zo vaak voor. Wanneer je merkt dat het je toch overkomt, is het het beste om aan de 'noodrem' te trekken. Je vraagt bij wijze van spreken even om een time-out, en je probeert vriendelijk te formuleren waarom het gesprek volgens jou de verkeerde kant opgaat. Zodoende laat je zien dat je nog controle over de situatie hebt, en je kunt samen op zoek naar een oplossing.

Vragen die je bijvoorbeeld kunt stellen in een sollicitatiegesprek
Probeer tijdens het gesprek een aantal belangstellende vragen te stellen. Meestal krijg je tegen het einde van het gesprek sowieso nog wel de gelegenheid om vragen te stellen die zijn blijven liggen. Je doet er verstandig aan om vooraf een paar vragen op te schrijven die bij je zijn opgekomen. Als je echt niets kunt bedenken, hebben wij nog wel wat tips:

• Kunt u de sfeer (de cultuur) beschrijven van de organisatie/de afdeling? Mijn toekomstige collega's, wat voor soort mensen zijn dat? Hoe is het team samengesteld?
• Wordt u mijn directe baas of ga ik die nog ontmoeten?
• Kunt u mij een indruk geven hoe in deze functie/op deze afdeling een normale werkdag ongeveer zal verlopen?
• Kunt u iets vertellen over eventuele doorgroeimogelijkheden binnen de organisatie?
• Hoe verwacht u dat de organisatie/de functie zich de komende jaren gaat ontwikkelen?
• Ik denk dat ik heel geschikt ben voor deze functie. Maar kunt u proberen te omschrijven op welke manier ik de verwachtingen in deze functie zou kunnen overtreffen?.
• Kunt u mij iets vertellen over het verdere verloop van de selectieprocedure?
• Wilt u mij vertellen hoeveel kandidaten er op dit moment nog in de procedure zijn?
• Hoe kan ik mij het beste voorbereiden op een eventueel vervolggesprek?
• Kunt u mij alvast een idee geven van de indruk die ik in dit gesprek bij u heb achtergelaten?

Heel veel succes met sollicitatie !!!